Program Czyste Powietrze – Jak Skorzystać i Poprawić Komfort Życia

W programie dostępne są obecnie następujące formy wsparcia:

• Dotacja – przyznawana przez wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). Wypłacana w całości lub maksymalnie w trzech częściach, po złożeniu wniosku o płatność i udokumentowaniu realizacji przedsięwzięcia.

• Dotacja z prefinansowaniem – dostępna dla podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania. Środki wypłacane są zaliczkowo przed rozpoczęciem inwestycji, na podstawie dyspozycji wypłaty zaliczki złożonej przez beneficjenta wraz z fakturą zaliczkową wystawioną przez wykonawcę, który zawarł umowę z beneficjentem na realizację przedsięwzięcia w ramach prefinansowania. Prefinansowanie w nowej odsłonie dostępne jest tylko przez operatora.

• Podstawowy poziom – do 40% dofinansowania, próg dochodu: 135 000 zł/rok

• Podwyższony poziom – do 70% dofinansowania, próg dochodu: 2 250 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym 3 150 zł w gospodarstwie jednoosobowym roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – maksymalnie czterdziestokrotność kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

• Najwyższy poziom – do 100% dofinansowania, próg dochodu: 1 300 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym 1 800 zł w gospodarstwie jednoosobowym lub otrzymywanie zasiłków (stały, okresowy, rodzinny, specjalny opiekuńczy) roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – maksymalnie dwunastokrotność kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania w budynku powyżej 140 kWh/m2/rok.

Jeśli budynek posiada przestarzałe źródło ciepła na paliwo stałe (niższe niż 5 klasa wg EN 303–5), przedsięwzięcie obejmuje:

• demontaż starego źródła ciepła,

• zakup i montaż nowego źródła ciepła zgodnego z programem,

• dodatkowo: wymianę instalacji c.o. i c.w.u., wykonanie dokumentacji technicznej.

W przypadku takich budynków możliwe są trzy zakresy przedsięwzięcia tj.: tylko źródło ciepła lub tylko termomodernizacja (jeśli już jest efektywne źródło ciepła) lub źródło ciepła i termomodernizacja. W zależności od zakresu wymagana jest lub nie redukcja wskaźnika, tzn.:

• w przypadku, gdy w ramach przedsięwzięcia wymieniane jest tylko źródło ciepła: brak zwiększenia

• w przypadku, gdy w ramach przedsięwzięcia realizowana jest termomodernizacja: nie więcej niż 80 kWh /(m2*rok), przy czym zmniejszenie wartości wskaźnika musi wynieść co najmniej 40%.

Dla budynków o najwyższym wskaźniku (powyżej 140 kWh/m²·rok) przedsięwzięcie musi zapewnić redukcję zapotrzebowania na energię do maksymalnie 140 kWh/(m²·rok) oraz zmniejszenie zużycia co najmniej o 40%. W ramach modernizacji można wykonać:

• wymianę źródła ciepła (tylko wtedy, gdy budynek nie jest wyposażony w źródło ciepła spełniające warunki programu),

• wymianę instalacji centralnego ogrzewania,

• montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła,

• termomodernizację (ocieplenie budynku, wymiana okien, drzwi, bram garażowych),

• dokumentację projektową i ekspertyzy.

Tak, jeśli budynek posiada już efektywne źródło ciepła spełniające warunki programu. Wówczas modernizacja może obejmować:

• montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła,

• ocieplenie przegród budowlanych, wymianę okien i drzwi,

• dokumentację techniczną i ekspertyzy,

przy czym wiąże się to z koniecznością osiągnięcia określonych wskaźników wymaganych programem i ustalonych w audycie energetycznym.

Tak, wymagane są:

• audyt energetyczny przed rozpoczęciem inwestycji oraz dokument podsumowujący audyt energetyczny, który jest obowiązkowym załącznikiem do wniosku o dofinansowanie, określającym rodzaj i zakres przedsięwzięcia, który będzie wymagany do zrealizowania w celu uzyskania dotacji

• świadectwo charakterystyki energetycznej po zakończeniu przedsięwzięcia.

Nie, dofinansowanie przysługuje tylko na jeden budynek/lokal i można je otrzymać tylko raz. Z dofinansowania można skorzystać wtedy, jeśli nie jest się beneficjentem programu w związku z realizacją przedsięwzięcia w innym budynku/lokalu mieszkalnym na podstawie wniosku o dofinansowanie złożonego w naborze od 22.04.2024 r.

Prefinansowanie do 35% kosztów jest możliwe tylko za pośrednictwem operatora i jest dostępne w najwyższym i podwyższonym poziomie dofinansowania.

Nie, kotły gazowe nie są kosztem kwalifikowanym w nowej wersji programu. Dla osób, które dokonały takiej inwestycji w 2024 r. i nie zdążyły złożyć wniosku przewidziano odrębny nabór.

Dotację możesz dostać na wymianę źródła ciepła i termomodernizację, w tym na:

• Wymianę kopciucha, czyli nieefektywnego źródła ciepła na paliwo stałe na nowy efektywny i ekologiczne źródło ciepła ,

• Modernizację instalacji grzewczej,

• Ocieplenie budynku,

• Wymianę okien i drzwi,

• Zakup rekuperacji, czyli wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła,

• Audyt energetyczny,

• Świadectwo charakterystyki energetycznej.

• Katalog kosztów kwalifikowanych znajduje się w załączniku nr 2 do programu.

Rozpoczęcie przedsięwzięcia oznacza poniesienie pierwszego kosztu kwalifikowanego, czyli datę wystawienia pierwszej faktury lub innego dokumentu księgowego. Może to nastąpić nie wcześniej niż sześć miesięcy przed datą złożenia wniosku o dofinansowanie. Wyjątkiem są wnioski składane w ciągu czterech miesięcy od daty ogłoszenia naboru – dla nich rozpoczęcie przedsięwzięcia mogło nastąpić od 28.05.2024 r.

Przedsięwzięcie jest zakończone w dniu wystawienia ostatniej faktury lub innego dokumentu potwierdzającego wykonanie prac. Oznacza to rzeczowe zakończenie wszystkich działań objętych umową o dofinansowanie i umożliwia prawidłową eksploatację zamontowanych urządzeń.

Dla dotacji oraz dotacji z prefinansowaniem: do 24 miesięcy od daty złożenia wniosku.

W przypadku, gdy w budynku/lokalu mieszkalnym, w którym realizowane jest przedsięwzięcie, prowadzona jest działalność gospodarcza rozumiana zgodnie z unijnym prawem konkurencji , wysokość dofinansowania jest pomniejszana proporcjonalnie do powierzchni wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej.

W przypadku gdy działalność gospodarcza jest prowadzona na powierzchni przekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku/lokalu mieszkalnego, przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do dofinansowania (nawet jeżeli działalność gospodarcza ma charakter sezonowy).

Aby otrzymać dotację, wnioskodawca musi:

• wykonać audyt energetyczny przed rozpoczęciem inwestycji a wraz z nim dokument podsumowujący audyt energetyczny i ten dokument dołączyć do wniosku o dofinansowanie,

• po zakończeniu przedsięwzięcia przedstawić świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi spełnienie wymogów programu,

• wykonać cały zakres prac wskazany w dokumencie podsumowującym audyt,

• trzeba pamiętać, że po realizacji inwestycji w budynku nie może być użytkowane źródło ciepła niższej klasy niż 5.

Tak, ale tylko jeśli dotyczą innego zakresu inwestycji:

• program „Mój Prąd” – można uzyskać dofinansowanie na inne elementy modernizacji niż te sfinansowane z Czystego Powietrza,

• program „Stop Smog” – podobnie jak wyżej, dofinansowanie dotyczy innego zakresu inwestycji,

• inne środki publiczne – można korzystać z dodatkowych dotacji, ale łączna wartość dofinansowania nie może przekroczyć 100% kosztów kwalifikowanych.

• jeśli budynek/lokal mieszkalny jest wykorzystywany sezonowo lub jest budynkiem gospodarczym;

• jeśli wnioskodawca sprzedał nieruchomość przed zakończeniem wypłat dotacji;

• jeśli wnioskodawca jest beneficjentem programu w związku z realizacją przedsięwzięcia w innym budynku/lokalu mieszkalnym na podstawie WOD złożonego w naborze od 22.04.2024 r.

• jeśli powierzchnia wykorzystywana na działalność gospodarczą przekracza 30% całkowitej powierzchni budynku;

• jeśli budynek powstał po 31.12.2020 r. i jego budowa została zgłoszona po tej dacie.

Nie, jeśli sprzedaż nastąpi przed wypłatą całości dotacji, dofinansowanie nie zostanie wypłacone.

Nie, dofinansowanie przysługuje tylko na budynki/lokale mieszkalne użytkowane całorocznie.

Tak, ale tylko na inne prace termomodernizacyjne, np. ocieplenie budynku, wymianę okien i drzwi, montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Nie, wymieniane źródło ciepła musi być trwale wyłączone z użytku i potwierdzone odpowiednim dokumentem (np. karta zezłomowania, protokół kominiarski).

Nie, przez 5 lat od zakończenia inwestycji budynek/lokal musi pozostać obiektem mieszkalnym. W tym czasie nie można demontować urządzeń objętych dotacją ani instalować nowych źródeł ciepła niespełniających wymagań programu.

Niezbędne dokumenty to m.in. dokument podsumowujący audyt energetyczny i zaświadczenie o dochodach..

Czas rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie jest instruktażowy i powinien wynosić do 60 dni.

Czas rozpatrzenia wniosku o płatność to 60 dni.

Tak, audyt energetyczny i dokumentacja są kwalifikowane. Szczegóły na ten temat dostępne są w dokumentacji programowej.

Tak, wymagane są dokumenty potwierdzające realizację inwestycji.

Tak, ale inwestycja musi spełniać wymagania efektywności energetycznej.

Tak, ale zmiany muszą być uzasadnione i zaakceptowane przez WFOŚiGW.

Nowe Czyste Powietrze dopuszcza pozostawienie kominków wykorzystywanych na cele rekreacyjne, czyli bez rozprowadzenia ciepła. Trwałe ich wyłączenie musi być potwierdzone odpowiednim protokołem kominiarskim wydanym przez mistrza kominiarskiego. Kominek musi spełniać wymogi ekoprojektu oraz docelowe wymogi uchwał antysmogowych obowiązujących na danym terenie.

Nie, tynk to tylko jedna z możliwych do zastosowania warstw wykończeniowych ocieplanej przegrody. W budownictwie istnieją różne metody docieplenia przegród zależne m.in. od rodzaju przegrody, uwarunkowań technicznych danego budynku, czy decyzji inwestorskiej.

Należy jednak pamiętać, że w programie Czyste Powietrze dofinansowanie może zostać udzielone wyłącznie na prace wykonane w sposób kompletny i zgodny ze sztuką budowlaną. Oznacza to, że warstwa wykończeniowa musi:

• chronić izolację termiczną przed czynnikami atmosferycznymi (np. deszczem, promieniowaniem UV, wiatrem),

• być trwała i odpowiednio dobrana do zastosowanego systemu ocieplenia.

Jeżeli kominek jest jedynym źródłem ciepła w budynku, to podobnie jak w przypadku pieców kaflowych, możliwe jest jego całkowite zlikwidowanie (lub trwale wyłączenie z użytkowania potwierdzone odpowiednim protokołem kominiarskim) i przy spełnieniu innych wymogów programu, wnioskowanie o dofinansowanie na nowe źródło ciepła. Należy jednak zwrócić uwagę, że budynków mieszkalnych, w których jedynym źródłem ciepła jest kominek jest bardzo niewiele. W Polsce warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Określa ono m.in. wymagania w zakresie usytuowania budynku, wymogi techniczne dotyczące samego budynku i instalacji z nim powiązanych, w tym instalacji grzewczych. Zgodnie z § 132 ust. 1 rozporządzenia: budynek, który ze względu na swoje przeznaczenie wymaga ogrzewania, powinien być wyposażony w instalację ogrzewczą lub inne urządzenia ogrzewcze, niebędące piecami, trzonami kuchennymi lub kominkami.

W przypadku budynków, w których zainstalowane jest więcej niż jedno źródło ciepła o dofinansowanie nowego źródła ciepła mogą wnioskować właściciele/współwłaściciele tylko tych, w których nie jest zainstalowane na potrzeby ogrzewania żadne efektywne (w rozumieniu programu) źródło ciepła. W związku z tym: jeżeli np. w budynku zainstalowane jest ogrzewanie elektryczne oraz kominek albo kocioł gazowy oraz kominek, to możliwe jest otrzymanie dofinansowania tylko na prace termomodernizacyjne związane z ociepleniem przegród, wymianą stolarki okiennej i drzwiowej oraz wentylacją mechaniczną z odzyskiem ciepła. W takim przypadku konieczne jest zlikwidowanie kominka, a w przypadku kominków bez rozprowadzenia ciepła spełniających wymogi ekoprojektu możliwe jest ich pozostawienie tylko do „celów rekreacyjnych”.